Waar is het gras groener, bij jezelf of bij anderen? Grote kans dat je genoeg mensen kan bedenken bij wie het gras net iets groener is. Ze zijn slimmer, knapper, succesvoller, slanker of beter dan jij. Ik vergelijk mij ook altijd suf. Medestudenten studeren sneller af, collega-ondernemers hebben meer omzet en de fitgirl op Instagram heeft een strakke buik waar bij mij blubber zit. Er is altijd wel iemand beter in iets en ik ben dus nooit ergens écht goed in. Herken je dit? Grote kans dat je jezelf heel vaak vergelijkt met anderen.

Die vergelijkingsdrang, daar worden we toch helemaal niet vrolijk van?! Waarom stoppen mensen niet gewoon met vergelijken? De social comparison theory van Leon Festinger (1954) legt uit dat iedereen een natuurlijke neiging heeft om zichzelf, en zijn prestaties of ideeën te evalueren. Wanneer een objectieve methode daarvoor ontbreekt, gaan we vergelijken. We vergelijken onszelf het liefst met iemand waarmee we iets gemeen hebben. Omdat je dezelfde studie doet, van hetzelfde geslacht bent of simpelweg dezelfde haarkleur deelt. We vergelijken onszelf met een bepaalde norm uit een groep. Als we onszelf met die groep identificeren, dan willen we dat ons gedrag of onze ideeën passen bij de norm van die groep. Wanneer we juist niet bij een groep willen horen, dan zoeken we bevestiging dat ons gedrag niet bij die groepsnorm past. Klinkt logisch, toch?

Vergelijken werkt als een soort graadmeter die informatie geeft over jouw subjectieve score ten opzichte van de groep. We denken dan te weten waar we ongeveer staan in de wereld en we verwachten dat dit leidt tot een boost aan motivatie om onszelf verder te ontwikkelen. Vaak gebeurt er echter wat anders. Soms voelen we ons superieur, omdat we beter uit de verf komen dan de norm. En soms voelen we ons waardeloos, omdat we juist minder goed uit de verf komen. In beide gevallen missen we een deel van de realiteit.

Gelukkig kun je jezelf trainen om te stoppen met vergelijken. Dan gaat er plotseling een wereld voor je open! Volgens Margie Warrell (2016), schrijver en spreker op het gebied van ‘human potential’, kun iedereen de volgende dingen doen om minder te vergelijken met anderen.

1. Herken je eigen bias
Zoals gezegd nemen we in een vergelijking niet het hele plaatje mee. We vergelijken onze ‘inside’ met de ‘outside’ van anderen. Met andere woorden: wat je ziet van een ander, hoeft niet hetzelfde te zijn als hoe hij of zij zich van binnen voelt. Net zoals wat jij uitstraalt niet altijd hetzelfde is als wat jij van binnen voelt. De quote van Jon Acuff past hier ook bij: “Don’t compare your beginning with someone else’s middle”. Als iemand drie keer per week om 6 uur in de sportschool is om een uurtje te trainen, hoe eerlijk is het dan om jouw buikje dat al een jaar geen sit-ups heeft gedaan te vergelijken met zijn/haar sixpack? Kortom: als je opmerkt dat je jezelf vergelijkt met een ander, vergeet dan niet dat ook zij niet alles kunnen en dat je niet alles kunt zien.

2. Vermijd je triggers
We weten allemaal dat op social media voornamelijk posts worden gezet van de leuke, mooie en bijzondere momenten – die ook nog worden opgeleukt met een filter. Gelukkig zie je tegenwoordig steeds vaker bewegingen ontstaan die ook de andere kant willen laten zien en inspireren om daar ook trots op te durven zijn. Je kan het teveel aan jaloersmakende berichten voor jezelf reduceren. Word je echt gelukkig van het volgen van die fitgirl? Nee? Kijk naar wat het met je doet. Wat kun je daarvan leren? Je kan haar ook ontvolgen, als je er eigenlijk niets uit haalt. Inspireert of motiveert het jou juist? Dan kan je natuurlijk gewoon blijven kijken. 

3. Focus op je eigen voortgang
Uit onderzoek blijkt dat mensen die focussen op hun eigen ontwikkeling het gelukkigst zijn. Je kan je energie dus beter gebruiken om je eigen race te rennen dan om te kijken waar de rest is. Focus op de dingen die jij belangrijk vindt en wilt bereiken. Vergelijk alleen met jezelf en vraag jezelf af: Waar wil ik naartoe? Welke stappen heb ik al gezet richting mijn doel? Wat heb ik al bereikt? Waar kan ik mezelf nog in verbeteren? Wat wil ik nog veranderen? Dat is een stuk efficiënter dan vergelijken met anderen.

4. Erken je afgunst
Emoties die je niet wilt toelaten gaan met je aan de haal. De enige manier om minder geleid te worden door gevoelens zoals afgunst, jaloezie of boosheid, is door ze te erkennen en (eventueel) uit te spreken. Hoe harder je de ballon onder water probeert te duwen, hoe meer kracht erachter zit als hij weer boven water komt. In het begin voelt het waarschijnlijk wat ongemakkelijk om toe te geven dat je boos of jaloers bent. Maar als je de moed hebt om het toe te geven kan het juist bevrijdend zijn! Wanneer je naar de ander uitspreekt wat je voelt, zal het je verbazen hoe vaak iemand aangeeft ook iets aan jou te bewonderen. Het is de kracht van kwetsbaarheid, zoals Brené Brown dat noemt. Door open te zijn over onze gevoelens naar onszelf én naar anderen, realiseren we hoe nutteloos het is om te vergelijken en ontdekken we dingen van de ander die we nog niet wisten.

5. “Get off your own back”
Als je nog steeds denkt dat je de enige bent die struggles heeft, nooit écht iets goed genoeg kan, en niet voldoet aan de verwachtingen die je jezelf oplegt: “Haal diep adem”. Je bent niet alleen; we doen het allemaal. Wees niet te streng voor jezelf. Meestal ben je zelf degene die de hoogste eisen stelt en blijkt het dat anderen niet eens de helft daarvan verwachten. Wanneer je dus opmerkt dat je wéér aan het vergelijken bent: “Relax – het hoeft niet in één dag”. En sta ook eens stil bij de dingen die je wel kan en goed hebt gedaan. Waar ben je trots op? Vaak vinden we alles wat goed gaat zo vanzelfsprekend dat het ons niet opvalt. Wanneer je hier bewust op focust, krijg je er een positieve boost van. Je gaat steeds meer geloven in jezelf en hebt de vergelijking met anderen niet meer nodig.

Wat hebben we hier van geleerd? Het zit in onze natuur om onszelf te vergelijken met anderen, maar daar ga je je niet perse beter door voelen. Ook al zie je het niet altijd direct aan een ander, we hebben allemaal onze uitdagingen. Focus dus op je eigen race, je eigen successen en je eigen leermomenten, erken je gevoelens en wees niet te streng voor jezelf. Houd het dicht bij jezelf: je hoeft alleen maar je eigen gras water te geven. 🌱